In deze boekbespreking beschrijft Martha Aalbers Aysels weg uit gedwongen huwelijken en huiselijk geweld. Ook haar werk voor mensen met een verstandelijke beperking en het opbouwen van een zelfstandig leven komen aan bod.
De recensie waardeert de directe manier waarop het levensverhaal is verteld en plaatst tegelijk kritische kanttekeningen bij de maatschappelijke context en de presentatie van het boek. Het besproken boek is De nootjes van het huwelijk, verschenen bij Thoeris in 2006; de genoemde oude uitgave en verkoopgegevens gelden niet voor de huidige editie.
Lees de oorspronkelijke publicatie als tekst
Volledige leesbare recensie van Martha Aalbers uit de aangeleverde scan. Het betreft de mening en de historische bewoordingen van de recensent; bronclaims zijn niet herschreven tot actuele feiten. De foto toont de eerdere boekomslag met Aysel als jonge bruid.
Volledige artikeltekst
‘De nootjes van het huwelijk’
Uitgelicht
Door Martha Aalbers
Aysel Caliskan (1972) is gelukkig. Ze heeft een lieve man en drie kinderen. Ze werkt met verstandelijk gehandicapte allochtonen. Caliskan is van Turkse afkomst en kwam op driejarige leeftijd met moeder en zusje in Nederland om zich bij hun man en vader te voegen. Haar huidige gemoedstoestand is niet vanzelfsprekend, want voordat ze haar derde en huidige man ontmoette, kende ze een lange periode van ongelukkig zijn.
Zij schreef hierover een boek, althans, vertelde haar verhaal aan Mariël Croon, medewerkster van NRC-Handelsblad, die er een boek van maakte. Croon gaf het uit onder de titel De nootjes van het huwelijk bij de door haar en partner Hans Kamps gerunde uitgeverij Thoeris. Croon is erin geslaagd het verhaal van Caliskan meeslepend op te tekenen in onopgesmukte taal, zodat het een boeiend relaas van een cultuurschok oplevert.
De nootjes van het huwelijk doet vooral verslag van de praktijk van uithuwelijken zoals dat op het Turkse platteland gebeurt - maar evengoed driehoog in Amsterdam - en de misstanden die daarmee gepaard gaan. Het gebeurde Aysel ook op jonge leeftijd, waarna ze de slavin van haar schoonmoeder werd, die haar mishandelde. Weliswaar woonde ze in Nederland en ging daar naar school, voor dit huwelijk dat anderhalf jaar zou duren, werd ze teruggestuurd naar Turkije. Terug in Nederland ging ze er met een dertien jaar oudere Turk vandoor, zodat de toestemming voor het huwelijk op deze manier van haar ouders werd afgedwongen. Deze man ontpopte zich al snel als een agressieve neuroot, die Aysel ook mishandelde en dit als zijn recht beschouwde. De Turkse uitdrukking ‘nootjes van het huwelijk’ zijn de harde noten van de mishandeling en het onrecht die de vrouw zelf maar moet zien te kraken.
Deze tweede man had al een eerste vrouw en drie kinderen in Turkije, waar Aysel van wist toen ze met hem trouwde. ’s Zomers bivakkeerden ze daar op vakantie in Turkije. Dat de man er ‘een geheim leven op nahield’, zoals de achterflap vermeldt, is wat overdreven.
Roddel en achterklap
Wat is de meerwaarde van weer een roman over een cultuurschok van een allochtone vrouw in Nederland? Dit boek beschrijft in feite hoe een meisje van het Turkse platteland zich wil ontworstelen aan het clan-denken daar, en daarvoor het westerse ‘ik kan zelf uitmaken wat goed voor mij is’ in de plaats wil stellen. Het clan-leven wordt gevoed door sterke sociale controle, roddel en achterklap, waarbij voor meisjes maar één ding telt: maagd blijven. Is men eenmaal getrouwd dan mag men zich niet als hoer gedragen. Immer staan er bosjes vrouwelijke (en mannelijke) verwanten op de uitkijk om te controleren of een meisje of vrouw niet over de schreef gaat, en dat kan al heel snel.
Opvallend in het boek is een houding van wantrouwen onder Turkse vrouwen, of ze nu op het Turkse platteland wonen of in Amsterdam. Aysels moeder kletst alles door, maar familieleden en vriendinnen doen dit ook. Zo’n houding staat vanzelfsprekend een westerse leefwijze permanent in de weg. Het Nederlandse ‘leven en laten leven’, dat voor velen een ideaal is, komt zo nooit dichterbij. Er zitten ook nadelen aan dat ver doorgevoerde individualisme. Huwelijken op basis van liefde houden in Nederland steeds vaker griezelig kort stand.
Aysel hoopt vrouwen duidelijk te maken dat mishandeling binnen het huwelijk geen recht is van de man, maar een strafbaar feit. Dat is de meerwaarde van dit boek.
De nootjes van het huwelijk
Aysel Caliskan. Uitg. Thoeris, Amsterdam 2006.
336 pag. € 17,50
Bekijk de oorspronkelijke publicatie
Open de volledige scan van Nederlands Dagblad
Deze archiefpagina geeft een samenvatting van het aangeleverde bronmateriaal. De oorspronkelijke scan of afbeelding blijft beschikbaar. Prijzen, adressen en boekgegevens in historische publicaties kunnen verschillen van de huidige gegevens.
Terug naar het media-archief